Πεπραγμένα
άτυπης επιτροπής διαχείρισης φακέλου Ιερού Ναού Τιμίου Προδρόμου Σχίνων (Ιούλιος
2013-Δεκέμβριος 2017)
Μετά και από τις τελευταίες εξελίξεις,
κρίνουμε απαραίτητο να ενημερώσουμε τους συμπατριώτες μας για όλα τα πεπραγμένα
της επιτροπής, που διαχειρίστηκε το φάκελο του Ιερού Ναού Τιμίου Προδρόμου
Σχίνων, φτάνοντας έως και την πολυπόθητη έγκριση της μελέτης από το Υπουργείο
Πολιτισμού.
Το 2011 το Εκκλησιαστικό συμβούλιο του
Ιερού Ναού Τιμίου Προδρόμου Σχίνων, αφού εντόπισε παθογένειες στη φέρουσα τοιχοποιία,
απευθύνθηκε σε ένα μελετητικό γραφείο στον Πύργο, το οποίο κατέθεσε μελέτη
αποκατάστασης για τον Ναό. Όμως ο Ιερός
Ναός Τιμίου Προδρόμου Σχίνων έχει την ιδιαιτερότητα να είναι χαρακτηρισμένος ως
αρχιτεκτονικό μνημείο πολιτιστικής κληρονομίας, που χρήζει ειδικής προστασίας
από το Υπουργείο Πολιτισμού, σύμφωνα και με την υπ’ αρ.: ΥΑ/ΥΠΠΟ/ΑΡΧ/Β1/Φ31/53438/1456
Π.Ε./3-7-1997 - ΦΕΚ 716/Β/19-8-1997, Υπουργική Απόφαση.
Για το λόγο αυτό, όταν η ανωτέρω μελέτη υπεβλήθη
για έλεγχο την 01-04-2013 στην 6η Εφορία Βυζαντινών αρχαιοτήτων, απορρίφθηκε
με την υπ.αρ:1219/ 26-04-2013 απόφασή
της. Μετά από αυτό τόσο ο ίδιος ο
Εφημέριος και Πρόεδρος του Εκκλησιαστικού Συμβουλίου, αλλά και τα μέλη του αποφάσισαν
την σύσταση της Άτυπης Επιτροπής Διαχείρισης Φακέλου, η οποία θα αποτελείτο από
τους: α) Δημήτριο Θεοχαρόπουλο, συνταξιούχο Αρχιμηχανικό Ε.Ν., β)Ιωάννη Καπότα,
συνταξιούχο εκπαιδευτικό, γ)Έλενα Γιαννοπούλου-Ντούρου, συμβολαιογράφο.
Αρχικά, εμείς τα μέλη της άτυπης αυτής
επιτροπής διαχείρισης του φακέλου, αντιμετωπίσαμε με μεγάλο δισταγμό την τιμητική
αυτή πρόταση, αναλογιζόμενοι την ευθύνη που θα αναλαμβάναμε. Όμως, μετά από την
επιμονή του προέδρου του εκκλησιαστικού συμβουλίου και υποκινούμενοι από τη
βαθιά αγάπη για τον τόπο μας και για το ιδιαίτερο αυτό μνημείο που κινδύνευε να
χαθεί, αποδεχθήκαμε το αίτημα, με κύριο και μοναδικό στόχο : τη συγκέντρωση όλων των νομικά απαιτούμενων
μελετών για την υποβολή και έγκριση του φακέλου από το Υπουργείο
Πολιτισμού και στη συνέχεια την δημοπράτηση της εκτέλεσης του έργου αποκατάστασης
του Ναού κατά τα προβλεπόμενα από την σχετική νομοθεσία.
Η πρώτη μας ενέργεια ήταν να
έρθουμε σε επαφή με την Αρχαιολογική
Υπηρεσία και να ενημερωθούμε για όλα τα προαπαιτούμενα, δηλαδή για όλες τις μελέτες που έπρεπε να προηγηθούν
της εκτέλεσης του έργου:1) την Γεωλογική, 2) την Αρχιτεκτονική – Ιστορική, 3)την Στατική και τέλος 4) την Οικονομοτεχνική.
Αναζητήσαμε αρχικά προσφορές από όλη την
Ελλάδα για την γεωλογική μελέτη του υπεδάφους και της θεμελίωσης του Ναού από
ανεγνωρισμένα γραφεία γεωλογικών μελετών με το μικρότερο δυνατό κόστος. Πάντα
σε συνεννόηση με τον Πρόεδρο του Εκκλησιαστικού Συμβουλίου επιλέξαμε την πλέον
συμφέρουσα και μ’ αυτό τον τρόπο καταρτίστηκε η πρώτη απαιτούμενη νομικά μελέτη,
η γεωλογική, τα ευρήματα της οποίας μας συγκλόνισαν, γιατί καταλάβαμε πόσο
κρίσιμη ήταν η κατάσταση. Το κόστος αυτής της πρώτης μελέτης καλύφθηκε από τα
χρήματα της ερανικής επιτροπής. Η εν λόγω σύμβαση μεταξύ Εκκλησιαστικού
Συμβουλίου και του Γεωλόγου Μελετητή εκπονήθηκε αφιλοκερδώς από την Επιτροπή
του Φακέλου, χωρίς καμία οικονομική
επιβάρυνση της Ερανικής Επιτροπής.
Αξίζει
να σημειωθεί ότι καθ’ όλη την πορεία του έργου της συγκέντρωσης των ανωτέρω
μελετών και παρά το αδιαμφισβήτητο υποχρεωτικό νομικό καθεστώς της υπαγωγής του
Ιερού Ναού στην διαδικασία προέγκρισης από το Υπουργείο Πολιτισμού, υπήρχαν
πάντοτε αντιδράσεις περί της αναγκαιότητας των μελετών που το ίδιο το ΥΠΠΟ
απαίτησε. Συγκεκριμένα χρειάστηκε να ενημερώσουμε πολλές
φορές κάποιους δύσπιστους συμπατριώτες μας, που αμφισβητούσαν το ρόλο της
αρχαιολογικής υπηρεσίας και μέμφονταν την εμπλοκή της στο όλο θέμα και ισχυρίζονταν
ότι αυτοί θα είχαν τελειώσει το έργο χωρίς την έγκριση από το Υπουργείο
Πολιτισμού. Όμως η άγνοια των νόμων δεν
συγχωρείται και πόσο μάλλον όταν δεν υπάρχει η πολυτέλεια να χαθεί άλλος
πολύτιμος χρόνος σε βάρος του μνημείου..
Εκείνο το χρονικό διάστημα έγινε μία θετική
παρέμβαση από τον δικηγόρο του Δήμου Ζαχάρως, Αθανάσιο Καβουρίνο, ο οποίος μας
υπέδειξε και μας προέτρεψε στο να δεχτούμε την οικονομική στήριξη του Δήμου και
την ένταξη των επόμενων μελετών στον προϋπολογισμό του Δήμου Ζαχάρως. Πράγματι
ο Δήμος Ζαχάρως -χάρη στην καθημερινή πίεσή μας- ενέταξε
το κόστος της αρχιτεκτονικής και στατικής μελέτης στον προϋπολογισμό του και η σχετική
απόφαση εγκρίθηκε -παραδόξως – μόνο πλειοψηφικά και όχι ομόφωνα..
Έτσι προχωρήσαμε στην υπογραφή προγραμματικής
σύμβασης (για την εκπόνηση των μελετών) ανάμεσα στο Δήμο Ζαχάρως και στην
Μητρόπολη Τριφυλίας και Ολυμπίας, με κοινοποίηση της σύμβασης στην Περιφέρεια
Δυτικής Ελλάδας και στην Αρχαιολογική υπηρεσία.
Η προγραμματική αυτή συμφωνία ορίζει την
παράδοση των ολοκληρωμένων μελετών από το Δήμο Ζαχάρως στο εκκλησιαστικό
συμβούλιο του Ιερού Ναού, προκειμένου
αυτό να προχωρήσει σε δημοπράτηση του έργου. Έτσι πετύχαμε να διασφαλίσουμε ότι ο φάκελος όλων
των μελετών θα περάσει από τους αναγκαίους ελέγχους, έως και την
υπογραφή και έγκριση του υπουργείου Πολιτισμού, καθώς θα πληρούσε αδιαμφισβήτητα όλες τις
νόμιμες προϋποθέσεις της σχετικής πολυδαίδαλης νομοθεσίας του ΥΠΠΟ. Παράλληλα δε με τον τρόπο αυτό είχαμε την εξής διπλή ωφέλεια : αφενός ο Αι
Γιάννης έγινε αντικείμενο προστασίας και μέριμνας του Δήμου Ζαχάρως και αφετέρου δεν χρειάστηκε να εκταμιευθούν τα
σχετικά χρήματα πληρωμής των μελετών από το Ταμείο της Ερανικής Επιτροπής.
Κατά τη διάρκεια της πρώτης αυτής
περιόδου κι ενώ υπήρχαν συνεχή θετικά ψηφίσματα από τον Δήμο για την ένταξη των
μελετών του Ιερού Ναού στον προϋπολογισμό του, συναντήσαμε μεγάλη δυσκολία από την υπηρεσία οικονομικού ελέγχου της
Αποκεντρωμένης Διοίκησης, που εδρεύει στον Πύργο Ηλείας και έχει ως έργο της να
ελέγχει τη νομιμότητα του προϋπολογισμού των Δήμων. Και συγκεκριμένα για το Δήμο Ζαχάρως, αμφισβητούσαν την
ορθότητα ένταξης των μελετών στον
προϋπολογισμό του και καθυστερούσαν τη διαδικασία. Σημαντικότατη βοήθεια μας
προσέφερε στο εμπόδιο αυτό ο αείμνηστος προϊστάμενος της Τεχνικής Υπηρεσίας του
Δήμου Ζαχάρως, Μιλτιάδης Αρτουμάς, που σε συνεργασία με τη νομικό της Επιτροπής
μας κατάφερε να άρει τις αντιδράσεις της Διοίκησης. Έτσι η προγραμματική σύμβαση εγκρίθηκε από την Περιφέρεια Δυτικής
Ελλάδος και το μνημείο μας κατέστη αντικείμενο προστασίας και υποστήριξης και της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδος.
Πράγματι ο Δήμος Ζαχάρως ανέθεσε την
εκπόνηση της αρχιτεκτονικής και στατικής μελέτες σε εξειδικευμένους επιστήμονες,
οι οποίοι υπό την συνεχή πίεσή μας και υπό
τον έλεγχο του ΥΠΠΟ ολοκλήρωσαν με την σειρά τους το πόνημα που είχαν αναλάβει.
Δυστυχώς όμως ο Ιερός Ναός Τιμίου
Προδρόμου Σχίνων δεν έμεινε αλώβητος από τη σεισμική δραστηριότητα της περιοχής
και τον σεισμό της 15-02-2016 που διόγκωσε το πρόβλημα, καθώς μετά από έλεγχο
της αρμόδιας αρχής ο Ναός εκρίθη
ακατάλληλος και έκλεισε για τους πιστούς του, δίνοντας μεγάλο πλήγμα στο
χωριό μας. Έτσι ο ιερός ναός μπήκε σε
πρόγραμμα αποκατάστασης ζημιών σύμφωνα με το ΦΕΚ 2473/11-8-2016.
Ενώ συνέβαιναν αυτά, τα μέλη της
επιτροπής διαρκώς μετακινούμασταν μεταξύ Αθηνών και περιφέρειας, για να έρθουμε
σε επαφή με τις αρμόδιες υπηρεσίες, δηλαδή τον Δήμο Ζαχάρως και την αρμόδια
αρχαιολογική υπηρεσία, που αρχικά ήταν στην Πάτρα, στη συνέχεια μεταφέρθηκε στην
Κυλλήνη, για να καταλήξει στην αρχαία Ολυμπία, μέσα από ένα διαρκές «κυνηγητό»
σε υπηρεσίες που μεταλάσσονταν, με συνεχείς αλλαγές προσώπων. Τίποτα όμως δε
μας εμπόδισε στο να συνεχίσουμε την
προσπάθεια. Πετύχαμε έτσι το θέμα του Αι
Γιάννη να καταστεί ευρύτατα γνωστό και άξιο προστασίας και σημασίας ως υπόθεση
όλων των αρμόδιων δημοτικών, περιφερειακών και
κεντρικών υπηρεσιών του ελληνικού κράτους και όχι στενά της Τοπικής
Κοινότητας των Σχίνων.
Μετά από όλα αυτά, καταφέραμε να ολοκληρώσουμε τον φάκελο με πλήρη γεωλογική
έρευνα, ιστορική, αρχιτεκτονική και στατική μελέτη και να τον προσκομίσουμε για
έλεγχο στην αρμόδια επιτροπή της Εφορίας Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών
Αρχαιοτήτων στην Ολυμπία, που θα τον
διαβίβαζε στη συνέχεια στο Υπουργείο Πολιτισμού, στο Δ.Α.Β.Μ.Μ., δηλαδή στη διεύθυνση
αναστήλωσης βυζαντινών και μεταβυζαντινών μνημείων.
Για να το πετύχουμε αυτό ήμασταν σε
καθημερινή, διαρκή και αγωνιώδη επικοινωνία μεταξύ μας και με τους μελετητές, με κύριο και μοναδικό στόχο
την επίσπευση των διαδικασιών, επειδή γνωρίζαμε πως οι πολλές βροχοπτώσεις και οι
απρόβλεπτοι σεισμοί θα επιβάρυναν το ταλαιπωρημένο
Μνημείο. Παράλληλα φροντίζαμε να ενημερώνουμε συνεχώς τόσο τα μέλη του
Εκκλησιαστικού Συμβουλίου όσο και τους συμπατριώτες μας για όλη την πορεία του
φακέλου και την πρόοδο των μελετών.
Τελικά
την Άνοιξη του έτους 2017 ο Δήμος Ζαχάρως υπέβαλε τον φάκελο στο Υπουργείο
Πολιτισμού - Διεύθυνση Δ.Α.Β.Μ.Μ, από όπου θα περνούσε για έλεγχο, που θα
σήμαινε την έγκριση ή την απόρριψη του από το Κεντρικό Συμβούλιο Νεοτέρων
Μνημείων (Κ.Σ.Ν.Μ).
Έλαβαν χώρα τρία συμβούλια, στα οποία
παρευρεθήκαμε προκειμένου να υποστηρίξουμε το φάκελο του Ναού. Στο δεύτερο
συμβούλιο παρέστη και ο γεωτεχνικός κος Περδίκης (από την Πάτρα) μετά από
παράκληση της επιτροπής διαχείρισης φακέλου, για να υποστηρίξει τον φάκελο. Το Κεντρικό Συμβούλιο Νεοτέρων Μνημείων ζητούσε επιπλέον πληροφόρηση για την
ιδιαιτερότητα του υπεδάφους της περιοχής μας και την διασφάλιση του μνημείου
κατά τον πλέον ασφαλή και οικονομικό τρόπο.
Στο τρίτο και τελευταίο συμβούλιο στο
Υπουργείο Πολιτισμού παρευρεθήκαμε τα μέλη της επιτροπής, ο κος Περδίκης (Γεωλόγος
από την Πάτρα), αλλά και ο κος Χατζόπουλος
(Πολιτικός Μηχανικός από τη Θεσσαλονίκη ειδικός σε θέματα ιερών ναών),
οι οποίοι μετέβησαν στην Αθήνα ειδικά και μόνο για να υποστηρίξουν τη
διαδικασία έγκρισης του φακέλου, μετά από τις συνεχείς πιέσεις της Επιτροπής μας,
προκειμένου να εξασφαλίσουμε την έγκριση
του ΥΠΠΟ. Πρέπει να επισημανθεί ότι όλο αυτό
το διάστημα η βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ νομού Ηλείας κα Έφη Γεωργοπούλου – Σαλτάρη,
που κατάγεται από τους Σχίνους Ηλείας, μας στήριζε συνεχώς και εμπράκτως, διότι
ήταν σε καθημερινή επικοινωνία με τα μέλη της επιτροπής, και με την διοικητική
και πολιτική ηγεσία του ΥΠΠΟ και είχε θέσει ως πρώτιστη προτεραιότητά της την
έγκριση του φακέλου.
Σε αυτό το τρίτο συμβούλιο, τον Σεπτέμβριο
του 2017, καταφέραμε τη θετική γνωμοδότηση του Κ.Σ.Ν.Μ., όπως αυτή διατυπώθηκε
στην πράξη με αριθμό πρωτ. 27/21-9-2017, από την οποία εγκρίθηκε και εκδόθηκε η σχετική
Υπουργική Απόφαση με ημερομηνία 18-10-2017,
με ορισμένες συμπληρωματικές παρατηρήσεις – εγγυήσεις επί των μελετών,
λόγω της ιδιαιτερότητας του υπεδάφους και του Μνημείου.
Δυστυχώς από την ανωτέρω ημερομηνία
έγκρισης της μελέτης ουδεμία πρόοδος έχει σημειωθεί από τους αρμόδιους φορείς, προκειμένου
να εκπονηθούν από τους μελετητές οι συμπληρωματικές παρατηρήσεις του ΥΠΠΟ, παρά
τις καθημερινές οχλήσεις της επιτροπής μας προς κάθε κατεύθυνση.
Πριν από λίγες μέρες και συγκεκριμένα στις
02-01-2018 επισημάναμε στο Εκκλησιαστικό Συμβούλιο ότι οι παρατηρήσεις του ΥΠΠΟ
επί των μελετών πρέπει άμεσα να
υλοποιηθούν, γιατί κάθε ώρα που περνά καθιστά το έργο της αποκατάστασης του
μνημείου επισφαλέστερο, καθώς οι συνεχείς βροχοπτώσεις επιδεινώνουν την
κατάσταση του υπεδάφους και της στατικότητας του ναού. Ενημερώσαμε το
Εκκλησιαστικό Συμβούλιο ότι ο Δήμος Ζαχάρως είναι πρόθυμος να καλύψει το κόστος
των επιπλέον μελετών, αλλά υπό την προϋπόθεση να το εντάξει -κατά την
προβλεπόμενη νομοθετικά διαδικασία - στον προϋπολογισμό του 2018, καταρτίζοντας
νέες συμβάσεις με τους μελετητές. Εμείς όμως γνωρίζουμε πλέον πολύ καλά ότι η
διαδικασία αυτή είναι πολύ χρονοβόρα, καθώς θα τελεσφορήσει το καλοκαίρι περίπου του 2018, εφόσον τύχει
και πάλι της έγκρισης της αποκεντρωμένης
διοίκησης.
Για τους λόγους αυτούς προτείναμε στο
Εκκλησιαστικό Συμβούλιο ότι θα έπρεπε να
δοθούν τα χρήματα της αμοιβής των
μελετητών, Πολιτικού Μηχανικού Κων/νου Χατζόπουλου και Γεωτεχνικού Βασιλείου
Περδίκη (περί τα 3.000,00 ευρώ) από τα όσα έως τώρα έχουμε όλοι συγκεντρώσει
(και αποτελούν το αντικείμενο της Ερανικής Επιτροπής), προκειμένου να
υλοποιηθούν άμεσα και οι συμπληρωματικές παρατηρήσεις του ΥΠΠΟ, ώστε να μην χαθεί άλλος πολύτιμος χρόνος έως
ότου ο Δήμος Ζαχάρως κινητοποιηθεί, και μαζί του χαθούν οι εξής καταληκτικές προθεσμίες: έως τα μέσα Φεβρουαρίου 2018 ο φάκελος θα
πρέπει να κατατεθεί στο Ταμείο Αποκατάστασης Σεισμοπλήκτων, ενώ έως και τα τέλη
του Μαρτίου 2018 θα πρέπει να κατατεθεί ο φάκελος ολοκληρωμένος για την ένταξη
του Ναού σε πρόγραμμα ΕΣΠΑ. Αν δεν γίνουν αυτά τα βήματα εγκαίρως, η πολυετής
και επίπονη προσπάθεια όλων μας θα πάει χαμένη και το μνημείο ήδη κινδυνεύει!
Το Εκκλησιαστικό Συμβούλιο όμως δεν
αποδέχτηκε την πρότασή μας και επέλεξε να ακολουθήσει την χρονοβόρα και
αμφίβολη διαδικασία ολοκλήρωσης των συμπληρωματικών παρατηρήσεων του ΥΠΠΟ από
τον Δήμο Ζαχάρως. Στην εμπλοκή αυτή και με πλήρη συναίσθηση των κινδύνων που
απειλούν τον Ιερό Ναό -λόγω της περαιτέρω αδικαιολόγητης χρονοτριβής-
υποχρεωθήκαμε να υποβάλλουμε την παραίτησή μας.
Με την παρούσα επιστολή θα θέλαμε :
Α) Nα σας ενημερώσουμε για τα έως τώρα
πεπραγμένα μας, και να επισημάνουμε ότι
καθόλη τη διάρκεια του έργου μας (από τον Ιούλιο του 2013 έως και τον Δεκέμβριο
του 2017) ουδέποτε διαχειριστήκαμε χρήματα του
εκκλησιαστικού συμβουλίου και της ερανικής επιτροπής, αλλά με αυστηρά
προσωπικές μας δαπάνες, τις γνώσεις μας και σχεδόν διαθέτοντας όλο τον ελεύθερο
χρόνο μας, στηρίζαμε καθημερινά το κοινό μας στόχο.
Β) Να ευχαριστήσουμε όλους, όσους μας τίμησαν
με την εμπιστοσύνη τους και μας στήριξαν. Δίπλα μας στάθηκαν όλο αυτό το
διάστημα -πέραν όσων προαναφέρθηκαν- οι Μπισχιναίοι και οι Μπισχιναίες
απανταχού της γης, που αγωνιούσαν και στήριζαν από το υστέρημά τους το
μεγαλόπνοο σχέδιο για το χωριό και φυσικά το Δήμο Ζαχάρως.
και Γ) Να ζητήσουμε την προσοχή όλων σας,
διότι στη δεδομένη χρονική στιγμή, οποιαδήποτε καθυστέρηση ή παρέκκλιση από τη
νομοθετικά προβλεπόμενη διαδικασία μπορεί να αποβεί μοιραία για ένα μνημείο, που δεν
ανήκει μόνο στους Σχίνους αλλά σε ολόκληρο το Ελληνικό έθνος…
1) Δημήτριος
Θεοχαρόπουλος
2) Ιωάννης
Καπότας
3) Έλενα
Γιαννοπούλου - Ντούρου
